tử vận

Một người nông dân đang trồng lúa trên thửa ruộng tử vận.

Định nghĩa

Danh từ:
- Vần thơ rất nghèo nàn: "tử vận" chỉ loại vần trong thơ ca (thường là thơ Đường luật) có thanh điệu và âm sắc quá thấp, yếu, hoặc khó đọc, làm cho câu thơ mất đi sự hài hòa, du dương. Đây là một khái niệm chuyên môn trong luật thơ, trái ngược với "sinh vận" (vần sống, giàu sức biểu cảm).
- Cách dùng mở rộng: Trong văn học, "tử vận" có thể được dùng để chỉ bất kỳ vần thơ nào thiếu sức sống, gượng ép hoặc không phù hợp với nội dung bài thơ.

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Nhà thơ phải tránh dùng tử vận để bài thơ không bị khô cứng. (Nhà thơ cần né tránh những vần thơ nghèo nàn để bài thơ không mất đi sự mềm mại.)
- Trong luật thơ Đường, tử vận thường bị coi là lỗi khi gieo vần. (Theo quy tắc thơ Đường, vần thơ yếu kém thường được xem là sai phạm khi đặt vần.)

Các cách sử dụng nâng cao

"gieo tử vận": hành động đặt vần thơ nghèo nàn, thiếu sức sống.
- Gieo tử vận khiến câu thơ mất đi nhạc tính. (Đặt vần thơ yếu kém làm câu thơ mất đi giai điệu.)
"phân biệt tử vận và sinh vận": kỹ năng nhận diện vần thơ hay và dở trong sáng tác.
- Người làm thơ cần phân biệt tử vận và sinh vận để nâng cao chất lượng tác phẩm. (Người viết thơ cần nhận ra vần thơ nghèo nàn và vần thơ sống động để cải thiện chất lượng bài thơ.)

Biến thể và từ gần giống

Sinh vận (danh từ): vần thơ giàu sức sống, hài hòa — trái nghĩa với "tử vận".
- Sinh vận làm cho câu thơ trở nên uyển chuyển và dễ nghe. (Vần thơ sống động giúp câu thơ mượt mà và dễ thưởng thức.)
Vần chết (danh từ): cách gọi khác của "tử vận", nhấn mạnh tính thiếu sức sống.
- Vần chết thường xuất hiện khi người viết cố gượng ép âm điệu. (Vần thơ yếu kém thường xảy ra khi tác giả cố gắng đặt vần một cách miễn cưỡng.)

Từ đồng nghĩa

Thành ngữ liên quan

Tử vận bất sinh: vần thơ chết cứng, không có sức sống — chỉ sự thất bại trong việc gieo vần.
- Bài thơ này mắc lỗi tử vận bất sinh, nghe rất khô khan. (Bài thơ này phạm lỗi vần thơ chết cứng, nghe rất thiếu sức sống.)

Từ chứa "tử vận"